Για τον πρόεδρο Erdogan και τους συντηρητικούς μουσουλμάνους υποστηρικτές του, η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είναι ένα ορόσημο στην αναγέννηση της Τουρκίας ως ενός ισχυρού μουσουλμανικού έθνους, ύστερα από σχεδόν έναν αιώνα από λανθασμένες προσπάθειες μίμησης της χριστιανικής Δύσης.
Όσοι αντιτίθενται στην κίνηση -τόσο στο εσωτερικό, όσο και εκτός της χώρας- την αντιλαμβάνονται ως την τελευταία δραματική απόδειξη ότι επί της θητείας του Erdogan αναδύεται μια Τουρκία λιγότερο κοσμική και λιγότερο ανεκτική, αναφέρει σε άρθρο του το Bloomberg.
«Η εκ νέου μετατροπή του ναού σε τζαμί δηλώνει σε όλο τον κόσμο ότι δυστυχώς δεν είμαστε πλέον κοσμικό κράτος», ανέφερε στο BBC ο βραβευμένος με Νόμπελ λογοτεχνίας Τούρκος συγγραφέας Orhan Pamuk. «Υπάρχουν εκατομμύρια κοσμικών Τούρκων όπως εγώ που δηλώνουμε την αντίθεσή μας, αλλά οι φωνές μας δεν ακούγονται», συμπληρώνει.
Για τους Τούρκους θρησκευόμενους συντηρητικούς, «η μετατροπή της Αγίας Σοφίας είναι η απόλυτη στιγμή», ανέφερε ο Mustafa Akyol, ειδικός στο Ισλάμ που συνεργάζεται με το Cato Institute, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.
«Πιστεύουν σε αυτό που ονομάζουν το δίκαιο του ξίφους, το δικαίωμα των Οθωμανών να μετατρέψουν μια εκκλησία σε τζαμί ως αποτέλεσμα της κατάκτησής τους», αναφέρει ο Akyol. «Η Τουρκία έχει το κυριαρχικό δικαίωμα να το πράξει. Όμως τη ρωτάω: Τι θα λέγατε αν το Ισραήλ έκανε κάτι ανάλογο με το Αλ- Ακσά; Θα ήταν και αυτό δίκαιο του ξίφους;», διερωτάται ο Akyol, μιλώντας στο Bloomberg.
Με την απόφαση για την μετατροπή του μουσείου της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, ο πρόεδρος της Τουρκίας «αψηφά εκ νέου την Ευρώπη», σημειώνει στον τίτλο του ρεπορτάζ της η Γαλλική εφημερίδα Le Figaro.
Ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί χάρη στην απόφαση του Τουρκικού Συμβουλίου της Επικρατείας να εκπληρώσει το όνειρο των ισλαμιστών και των εθνικιστών στη χώρα του, που ήταν «η κατάκτηση εκ νέου, θρησκευτικά και πολιτικά, αυτού του συμβόλου της Κωνσταντινούπολης», παρατηρεί η Le Figaro.
Ο Erdogan «έκανε το κόσμημα της Κωνσταντινούπολης μουσουλμανικό χώρο λατρείας, προς μέγιστη ικανοποίηση της πιο συντηρητικής θρησκευτικής μερίδας του εκλογικού του ακροατηρίου και των συμμάχων στην άκρα δεξιά», σχολιάζει στο δικό της ρεπορτάζ η Le Monde.
Η απόφαση Erdogan σηματοδοτεί το τέλος του κοσμικού χαρακτήρα του Τουρκικού κράτους, γράφουν οι Βρετανικοί ΤΙΜΕS και χαρακτηρίζουν το διάγγελμα του Τούρκου προέδρου ως μια από τις πιο δραματικές στιγμές στην ιστορία των 1.500 ετών του εμβληματικού Βυζαντινού κτιρίου.
Ο Erdogan –ο οποίος παρουσιάζει τον εαυτό του ως κατακτητή της σύγχρονης εποχής– κάνει τώρα άλλο ένα βήμα για να διαλύσει την κληρονομιά του κοσμικού χαρακτήρα του Τουρκικού κράτους και να αλλάξει την Τουρκία σύμφωνα με το όραμά του. Ο Τούρκος ηγέτης δεν δίνει λόγο σε κανέναν για την αλλαγή. Δηλώνει πως όταν κάποιος λέει πως η απόφαση δεν του αρέσει –και σε πολλούς στο εξωτερικό δεν αρέσει– αυτό σημαίνει ότι επιτίθεται στην εθνική κυριαρχία της Τουρκίας, αναφέρει το Βρετανικό δίκτυο BBC.