Η αναζήτηση συναίνεσης για τον νέο ενισχυμένο προϋπολογισμό και το Ταμείο Ανάκαμψης που θα προστατέψουν τις οικονομίες της ΕΕ από την ύφεση του coronavirus, είναι ο στόχος των Ευρωπαίων ηγετών που προετοιμάζονται για την Σύνοδο Κορυφής της 17ης-18ης Ιουλίου, γράφει το Politico.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ενός επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ ύψους 1,1 τρις ευρώ και τον κοινό δανεισμό από τις αγορές προκειμένου να προικίσουν το ταμείο ανάκτησης των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο με τη σειρά του θα δώσει επιχορηγήσεις και δάνεια σε χώρες.
Οι περισσότεροι ηγέτες έχουν ήδη εκφράσει τη δέσμευσή τους να προσπαθήσουν να καταλήξουν σε συμφωνία φέτος το καλοκαίρι, ωστόσο οι προτάσεις αυτές όμως περιέχουν ένα τεράστιο αριθμό λεπτομερειών οι οποίες πρέπει πρώτα να συμφωνηθούν.
Το Politico παρουσιάζει τα πέντε μεγάλα εμπόδια στο συμβιβασμό.
1. Το μέγεθος
Πέντε χώρες – η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία – πιέζουν για χαμηλότερο επίπεδο δαπανών γενικότερα – και ειδικότερα επιθυμούν όπως η συμμετοχή των επιχορηγήσεων στο ταμείο ανάκαμψης να είναι μικρότερη. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel έριξε την ιδέα, σε συνάντηση με πρεσβευτές της ΕΕ, να διατηρηθεί η πρόταση χρηματοδότησης στα 750 δις ευρώ, αλλά να μειωθεί ελαφρώς το ύψος του βασικού προϋπολογισμού της ΕΕ ως χειρονομία καλής θέλησης προς τους «τσιγκούνηδες». Όμως η πρωτοβουλία για περικοπή του παραδοσιακού προϋπολογισμού της ΕΕ βρίσκει αντίθετες τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
2. Η διάρκεια
Η Επιτροπή θα ήθελε να διαθέσει χρήματα από το προγραμματισμένο ταμείο 750 δις ευρώ μεταξύ 2021 και 2024. Ωστόσο, οι «υπέρμαχοι της λιτότητας» πιέζουν για ένα εργαλείο με διάρκεια ζωής δύο ετών– μια θέση που δείχνουν να συμμερίζονται η Γερμανία και η Γαλλία. Αλλά μια μικρότερη διάρκεια εγείρει αμφιβολίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα του πακέτου.
Οι χώρες είναι επίσης διχασμένες και για την αποπληρωμή: Θα πρέπει να επιστραφούν από το 2028 – όπως προτάθηκε από την Επιτροπή – ή νωρίτερα; Έτσι εξετάζεται η πιθανότητα ενός συμβιβασμού που περιγράφει μια τριετή περίοδο για τη διάθεση των κονδυλίων του ταμείου ανάκαμψης και την αποπληρωμή να ξεκινήσει πριν από το 2028.
3. Όροι, προϋποθέσεις και εποπτεία
Ορισμένες βόρειες χώρες επιμένουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση ανάκτησης πρέπει να έχει ως προϋπόθεση την εφαρμογή συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων. Η Επιτροπή πρότεινε τη σύνδεση της χρηματοδότησης με τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, μια διαδικασία η οποία συστήνει μεταρρυθμίσεις στις χώρες και αυτές με τη σειρά τους πρέπει να δείχνουν στις επενδυτικές τους προτάσεις πως σκοπεύουν να ευθυγραμμιστούν με τις συμβουλές των Βρυξελλών. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες και ο βαθμός ευελιξίας κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας εποπτείας, δεν είναι πάντα ξεκάθαρος.
4. Ποιός θα πάρει και πόσα
Η πρόταση της Επιτροπής για τη διανομή 310 δις ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης βάσει ενός μαθηματικού τύπου που λαμβάνει υπόψη το ποσοστό ανεργίας μεταξύ του 2015 και του 2019 άναψε φωτιές, από το Δουβλίνο στη Βουδαπέστη.
Ορισμένες δυτικές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι τα κριτήρια θα πρέπει να είναι πιο εστιασμένα στον αντίκτυπο της κρίσης του coronavirus (ένα επιχείρημα που υποστήριξαν και οι νομικοί που συμβουλεύουν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο).
Οι ηγέτες των ανατολικών χωρών ανησυχούν ότι τα πλουσιότερα κράτη της νότιας περιφέρειας όπως η Ελλάδα και η Ιταλία θα επωφεληθούν περισσότερο αν επικρατήσει ο μαθηματικός τύπος της επιτροπής.
5. Από που θα προέρθουν τα χρήματα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ένας μεγάλος συνασπισμός χωρών πιέζουν για να υπάρξουν νέες πηγές εισοδήματος ώστε να μειωθεί η αύξηση στις συνεισφορές τους στον προϋπολογισμό, οι λεγόμενοι ίδιοι πόροι.
Ωστόσο, οι διπλωμάτες λένε ότι όσον αφορά τον προϋπολογισμό που ξεκινά το 2021, μόνο δύο νέες πηγές εισοδήματος έχουν ελπίδες να εγκριθούν: οι φόροι για τα μη ανακυκλωμένα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών και τα έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών.
Αλλά ακόμα και αυτή η προσέγγιση είναι αμφιλεγόμενη: η Γερμανία, η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Εσθονία αντιτίθενται στη χρήση εσόδων που συνδέονται με το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών. Ένας πιθανός συμβιβασμός είναι να εγκριθούν μια ή δυο πηγές χρηματοδότησης για το σχέδιο ανάκαμψης και να δεσμευτούν οι ηγέτες να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για άλλες πιθανές νέες ροές μετρητών τα επόμενα χρόνια.