Είναι αυτό που συμβαίνει σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών
Σ’ ένα εμβριθές, εκτενέστατο άρθρο που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Politique Internationale ο πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Dominique Strauss Kahn, σημειώνει ότι η κρίση που βιώνουμε τώρα είναι πολύ διαφορετική από προηγούμενες πανδημίες, όπως εκείνη της Μαύρης Πανώλης του 1348 μ.Χ. ή της λεγόμενης Ισπανικής Γρίπης του 1918-1919, λόγω της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και της ευχέρειας των μετακινήσεων. Και είναι μεταξύ άλλων διαφορετική και λόγω των αυστηρών περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη λόγω της υψηλής μεταδοτικότητας του coronavirus καθώς «η “αξία” της ανθρώπινης ζωής έχει αυξηθεί αξιοσημείωτα στο συλλογικό υποσυνείδητο των πλουσιότερων χωρών».
Όπως σημειώνει ο Dominique Strauss Kahn η οικονομική κρίση που πυροδοτεί αυτή η πανδημία είναι διαφορετική από άλλες που έχει γνωρίσει ο πλανήτης, επειδή προκαλεί ταυτόχρονα σοκ τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση: «Δύσκολα θα αποφύγουμε τις εργασιακές συνέπειες του σοκ στην προσφορά, που προκύπτει από τα περιοριστικά μέτρα, τα οποία εξ’ ορισμού αποδείχθηκαν απαραίτητα από υγειονομικής άποψης. Με ένα μέρος του εργατικού δυναμικού περιορισμένο για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα η πτώση της παραγωγής είναι αναπόφευκτη. Ορισμένες εταιρείες θα συρρικνωθούν, άλλες θα κλείσουν. Οι θέσεις εργασίας εκεί θα χαθούν αναμφίβολα για αρκετά μεγάλο διάστημα. Είναι αυτό που συμβαίνει σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, που όμως επηρεάζουν συνήθως μόνον ένα μέρος της οικονομίας. Και η προσφυγή σε “προσωρινές κρατικοποιήσεις” μπορεί να σώσει ορισμένες, αλλά όχι όλες τις επιχειρήσεις.
Το σοκ στη ζήτηση οφείλεται προφανώς σε αρκετούς σωρευτικούς λόγους. Τα έσοδα μιας μερίδας του πληθυσμού, που συρρικνώνονται, η μη ουσιώδους σημασίας κατανάλωση που αναβάλλεται, οι αγορές που καθίστανται αδύνατες λόγω των περιοριστικών μέτρων, έτσι η ζήτηση αποδυναμώνεται και πάλι. Είναι ο γνωστός κύκλος της ύφεσης.
Ο Dominique Strauss Kahn κάνει λόγο για πολλαπλά σοκ τα οποία κάνουν την παρούσα κατάσταση τόσο διαφορετική και τόσο επικίνδυνη, ενώ μιλάει για κίνδυνο καταστροφής αποταμιευτών που είχε εξαφανιστεί από τη Μεγάλη Ύφεση.
«Σ’ αυτό προστίθεται και η απίσχνανση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Σε μια κλασική ύφεση, η πιο σοφή διαχείριση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων είναι να περιμένουμε την επιστροφή στην κανονικότητα, εάν κάποιος δεν αναγκάζεται να πουλήσει για τον έναν ή τον άλλο λόγο. Εδώ, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι όπως πριν.
Ορισμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία θα μειωθούν στο μηδέν, επειδή οι εταιρείες που εκπροσωπούν, θα κλείσουν σε μεγαλύτερες αναλογίες απ’ ό, τι σε προηγούμενες κρίσεις. Αυτή η απίσχνανση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων υποδηλώνει μια προληπτική συμπεριφορά, που μειώνει περαιτέρω τη συνολική ζήτηση. Αυτός ο “κίνδυνος καταστροφής” ορισμένων αποταμιευτών είχε εξαφανιστεί σε μεγάλο βαθμό από τη Μεγάλη Ύφεση και τώρα επέστρεψε. Κι είναι αυτός ο συγχρονισμός των σοκ στην προσφορά και τη ζήτηση που καθιστά την παρούσα κατάσταση τόσο διαφορετική και τόσο επικίνδυνη», σημειώνει.
Εκτιμά επίσης ότι η πρώτη συνέπεια της κρίσης του φονικού coronavirus θα είναι μια οικονομική κατάρρευση των χωρών που εξαρτώνται οικονομικά από τις εξαγωγές πρώτων υλών ή την τουριστική βιομηχανία: «Ένας ορισμένος αριθμός εξαγωγέων πρώτων υλών και σε πρώτο πλάνο των πετρελαιοπαραγωγικών χωρών εισέρχονται στην κρίση με ανεπαρκή επίπεδα αποθεμάτων ξένου συναλλάγματος. Η τιμή του βαρελιού έχει πέσει κι εκείνες του χαλκού, του κακάο και του φοινικέλαιου κατέρρευσαν από την αρχή της χρονιάς. Για τις χώρες που επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από εμβάσματα από το εξωτερικό, το 2020 μπορεί να φέρει σημαντική συρρίκνωση της κατανάλωσης και των επενδύσεων. Όσο για τους τουριστικούς προορισμούς, θα πρέπει να επιβιώσουν μια σχεδόν ολική παύση της οικονομικής δραστηριότητας κατά το πρώτο μέρος του έτους».
Ο πρώην ισχυρός άνδρας του ΔΝΤ προβλέπει ότι οι πρώτοι που θα πληρώσουν το οικονομικό τίμημα είναι χώρες που εξαρτώνται οικονομικά από τις εξαγωγές πρώτων υλών ή την τουριστική βιομηχανία.
«Αυτή η οικονομική κάμψη απειλεί να βυθίσει ξανά εκατομμύρια άτομα της “αναδυόμενης μεσαίας τάξης” στην ακραία φτώχεια. Περισσότερη φτώχεια, ωστόσο, σημαίνει και περισσότερους θανάτους. Οι πληθυσμοί στις αφρικανικές χώρες είναι νεότεροι, αλλά και πιο εύθραυστοι με τα υψηλότερα στον κόσμο ποσοστά υποσιτισμού, μολύνσεων από HIV ή ακόμη και φυματίωσης, κάτι που μπορεί να καταστήσει ακόμη φονικότερο τον coronavirus. Επιπρόσθετα, εκεί που τα ανεπτυγμένα κράτη μπορούν να υιοθετήσουν δραστικά περιοριστικά μέτρα, συχνά αυτό είναι αδύνατο σε πυκνοκατοικημένες αστικές παραγκουπόλεις, όπου είναι δυσχερής η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και όπου δεν οι κάτοικοι δεν έχουν την πολυτέλεια να σταματήσουν να εργάζονται ή να πηγαίνουν στην αγορά για να αγοράσουν τρόφιμα. Η εμπειρία από τον Ebola έχει δείξει ότι το κλείσιμο των σχολείων – στο οποίο προχώρησαν 180 χώρες του πλανήτη – συχνά καταλήγει σε οριστική εγκατάλειψή τους από μαθητές, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και την εκπαίδευση χαμένη για μια γενιά μαθητών».
Γι’ αυτούς τους λόγους ο Dominique Strauss Kahn αναμένει μια νέα, μεγάλη μεταναστευτική κρίση ως συνέπεια της πανδημίας του φονικού coronavirus. «Πριν την τρέχουσα κρίση», γράφει, «η Ευρώπη ήδη αντιμετώπιζε τη μεγαλύτερη δυσκολία στη διαχείριση της ροής ορισμένων εκατοντάδων χιλιάδων μεταναστών που συνωστίζονταν στις πύλες της. Τι θα γίνει όταν, ωθούμενοι από την κατάρρευση των οικονομιών στις πατρίδες τους, υπάρξουν εκατομμύρια που θα επιχειρήσουν να εισβάλουν διά της βίας;
Ακόμη κι αν αυτό το σενάριο φαίνεται απόμακρο σε σχέση με την τρέχουσα έκτακτη κατάσταση, ακόμη κι αν η κοινή γνώμη έχει άλλες ανησυχίες να ασχοληθεί, είναι καθήκον των κρατούντων να προβλέπουν κρίσεις που θα έλθουν μετά την κρίση. Και για τους Ευρωπαίους είναι απόλυτη αναγκαιότητα να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να επεκτείνουν την αποτελεσματικότητα των νομισματικών μέτρων που λαμβάνουν προς ίδιον όφελος στις αναδυόμενες χώρες, αρχής γενομένης από την Αφρική.»
ΠΗΓΗ: Iefimerida.gr