H επιδημία του coronavirus, σύμφωνα με την Τουρκική κυβέρνηση, φαίνεται να μπαίνει σε μια πορεία αποκλιμάκωσης στην χώρα και μετά το Ραμαζάνι, δηλαδή στα τέλη Μαΐου, θα αρχίσουν να αίρονται τα περιοριστικά μέτρα. Όμως κατά πολλούς, ένα πολύ σοβαρότερο πρόβλημα αναμένεται να κυριαρχήσει το επόμενο διάστημα, αυτό της οικονομίας.
Πολλοί τούρκοι αναλυτές έχουν αρχίσει να ασχολούνται με την επικείμενη σοβαρή οικονομική κρίση, που όλοι αναμένουν και η οποία μπορεί να δημιουργήσει αλλαγές και στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Η Τουρκία, όπως και άλλες χώρες, πήρε κάποια οικονομικά μέτρα για να μετριάσει τον αντίκτυπο που είχε η επιδημία του coronavirus στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις. Ο πρόεδρος Erdogan στα μέσα Απριλίου εξήγγειλε ένα πακέτο ύψους 100 δις Τουρκικών λιρών (περίπου 13,5 δις ευρώ) για την στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων ενώ απαγορεύτηκαν οι απολύσεις για τρεις μήνες. Επιπλέον οι εργαζόμενοι που έχουν τεθεί σε άδεια άνευ αποδοχών, επειδή οι επιχειρήσεις που εργάζονταν έχουν κλείσει, λαμβάνουν ένα μηνιαίο βοήθημα 1.170 τ.λ. (155 ευρώ) για ένα τρίμηνο.
Όμως η Τουρκική οικονομία βρισκόταν ήδη σε κρίση και πριν από την εμφάνιση του coronavirus. Η ανεργία τον Ιανουάριο του 2020 έτρεχε με ρυθμό 13,8% και η ανεργία των νέων με 24,5%. Το εθνικό νόμισμα είχε αρχίσει να κλυδωνίζεται από το περασμένο φθινόπωρο και οι συνεχείς μειώσεις των επιτοκίων που εξήγγειλε η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας, ενώ γίνονταν για να στηρίξουν το νόμισμα, είχαν τελικά το αντίθετο αποτέλεσμα.
Μια ενδιαφέρουσα έρευνα της εταιρείας Istanbul Ekonomi Araştirma αναδεικνύει τον αντίκτυπο της κρίσης του coronavirus σε κάθε Τουρκικό νοικοκυριό την πρώτη και τη δεύτερη εβδομάδα του Απριλίου προβάλλοντας το πόσο αυξάνεται η αγωνία των εργαζόμενων με την προοπτική της ανεργίας. Ενώ την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου, το 25,5% των ερωτηθέντων απάντησε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η «παύση εργασίας», στα μέσα Απριλίου το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε 41,8%. Η Τουρκική κοινωνία ανησυχεί πολύ για το άμεσο μέλλον, ενώ ένα ποσοστό 28% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η Τουρκική οικονομία θα πάει “πολύ χειρότερα” το 2020.
Στο μεταξύ, με το πακέτο των 100 δις Τουρκικών λιρών για τη στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, που αρκετοί έκριναν πολύ περιορισμένο και ανεπαρκές, ο Erdogan εξήγγειλε μια εθνική εκστρατεία αλληλεγγύης, έναν έρανο από όλους τους Τούρκους πολίτες για να στηρίξουν τον αγώνα κατά του coronavirus και τους πιο αδύναμους. Η έρευνα της Istanbul Ekonomi Araştirma για τον Απρίλιο έδειξε ότι οι μισοί από τους ερωτηθέντες (50,4%) διαφωνούν με την εκστρατεία του Τούρκου προέδρου θεωρώντας ότι το κράτος θα πρέπει να βοηθήσει τους πολίτες και όχι το αντίθετο. Είναι χαρακτηριστικό πως οι νεότερες ηλικίες 18-24 ετών είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό διαφωνούντων με την εκστρατεία του Τούρκου προέδρου, με 61,9%.
Όμως ο coronavirus ανέδειξε και ένα άλλο πρόβλημα: την αντιπαράθεση μεταξύ της Τουρκικής κυβέρνησης και των δημάρχων 11 μεγάλων πόλεων της χώρας, μεταξύ αυτών της Κωνσταντινούπολης, της Άγκυρας και της Σμύρνης, που έχουν εκλεγεί με τη σημαία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (ΡΛΚ,CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης και οι οποίοι θέλησαν να οργανώσουν και εκείνοι εράνους για να βοηθήσουν τους αναξιοπαθούντες δημότες τους. Όμως το Τουρκικό υπουργείο Εσωτερικών διέταξε το κλείσιμο των τραπεζικών λογαριασμών των δήμων αυτών με το σκεπτικό ότι οι έρανοι γίνονται κεντρικά από το κράτος. Η ενέργεια αυτή της Τουρκικής κυβέρνησης δεν βρήκε σύμφωνους το 41% των ερωτηθέντων στην έρευνα της εταιρείας Istanbul Ekonomi Araştirma και το 35% την υποστήριξε.
Στο μεταξύ εξαιρετικό ενδιαφέρον έχουν τα συγκριτικά στοιχεία σχετικά με τις δαπάνες των Τούρκων πολιτών τις οποίες πληρώνουν με τραπεζικές κάρτες, για την περίοδο 4 εβδομάδων πριν και 4 εβδομάδων μετά την κρίση του coronavirus.
Τέσσερις εβδομάδες πριν από το ξέσπασμα της επιδημίας, οι δαπάνες που πληρώνονταν μέσω κάρτας έφθαναν τα 81,7 δις Τουρκικές λίρες (περίπου 11 δις ευρώ). Τέσσερις εβδομάδες μετά, είχαν πέσει στα 56,3 δις Τουρκικές λίρες, μειωμένες κατά 25,4 δις.