Οι Σύμμαχοι του Erdogan: Ποια καθεστώτα στηρίζουν τον ιερό πόλεμο του Τούρκου προέδρου

Ιερό πόλεμο μοιάζει να έχει κηρύξει ο Tayyip Erdogan στη Δύση, επιφυλάσσοντας για τον εαυτό του τον ρόλο του ηγέτη του Ισλάμ. Συγκεκριμένα, επιχειρεί να ηγηθεί του σουνιτικού Ισλάμ, ειδικά των τουρκογενών εθνοτήτων και των μουσουλμανικών πληθυσμών που κατοικούν σε περιοχές οι οποίες στο παρελθόν ανήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Δεν κρύβει, άλλωστε, τις νεοοθωμανικές φιλοδοξίες του. Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να ερμηνευτούν δηλώσεις του τύπου: «Οι χώρες της Δύσης που επιτίθενται στο Ισλάμ θέλουν να αρχίσουν πάλι τις Σταυροφορίες». Στη διαμάχη του δε με τον Γάλλο πρόεδρο Emmanuel Macron μιλάει ως de facto προστάτης και εκπρόσωπος των μουσουλμάνων. Ούτε οι αποτρόπαιες επιθέσεις της ισλαμικής τρομοκρατίας δεν μείωσαν την πολεμική ρητορική του. Είναι ενδεικτικό ότι εμμέσως αφήνει να αιωρείται ότι έχει τη δυνατότητα να πυροδοτήσει κοινωνικές εξεγέρσεις των μουσουλμανικών κοινοτήτων στην Ευρώπη. Αν και η τελευταία τρομοκρατική επίθεση με στόχο Γάλλους πολίτες θα έπρεπε κανονικά να ρίξει τους τόνους από την πλευρά Erdogan, αυτό δεν συνέβη. Αντιθέτως, δυναμιτίστηκαν περαιτέρω οι Γαλλοτουρκικές σχέσεις. Ο Τούρκος πρόεδρος επιχειρεί, μάλιστα, να μετατρέψει την αντιπαράθεσή του με τον Macron σε αντιπαράθεση με το Ισλάμ.

Υιοθετώντας το αφήγημά του για «νέες σταυροφορίες» της Δύσης, κάποιοι σπεύδουν να σταθούν στο πλευρό του Erdogan στον ιερό πόλεμο που έχει ξεκινήσει. Αυτό δεν αφορά, όμως, μόνο απλούς ανθρώπους, αλλά και καθεστώτα. Το Πακιστάν, η Μαλαισία, το Κατάρ και το Αζερμπαϊτζάν στοιχίζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο πίσω από τον Τούρκο πρόεδρο έχοντας ως κοινό παρονομαστή αφενός το συντηρητικό σουνιτικό Ισλάμ, αφετέρου κοινό γεωστρατηγικό προσανατολισμό.

Κατάρ: το πορτοφόλι του Erdogan

Όταν η Ντόχα πρόσφερε ανάσα στην υπό κατάρρευση ουρκική οικονομία διαθέτοντας 15 δις δολάρια, κανείς δεν αιφνιδιάστηκε. Το μικροσκοπικό αλλά πάμπλουτο εμιράτο έχει αποδειχθεί «φίλος παντός καιρού» για τον Erdogan. Όταν το 2017 τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία διέκοψαν τους διπλωματικούς δεσμούς με το Κατάρ δημιουργώντας συνθήκες αποκλεισμού του, η Τουρκία έσπευσε να του προσφέρει σωσίβιο. Έστειλε μεταφορικά αεροπλάνα με τρόφιμα και άλλα αγαθά. Η αμοιβαία στήριξη δεν οφείλεται μόνο σε γεωπολιτικούς λόγους. Υπάρχει και ιδεολογικός κοινός παρονομαστής. Δεν είναι τυχαίο ότι Τουρκία και Κατάρ στηρίζουν τη «Μουσουλμανική Αδελφότητα» και όλα τα παρακλάδια της. Η σουνιτική «Μουσουλμανική Αδελφότητα» ιδρύθηκε στην Αίγυπτο. Αρχική επιδίωξη ήταν ο προσεταιρισμός πιστών μουσουλμάνων με την παροχή κοινωνικού έργου και φιλανθρωπίας, πρακτική που ακολουθεί και η σιιτική οργάνωση «Χεζμπολάχ» στον Λίβανο.

Η «Αδελφότητα» ξεκίνησε ως θρησκευτικό και πολιτικοκοινωνικό κίνημα με σκοπό να εξαπλωθεί από την Αίγυπτο σε όλο τον αραβικό κόσμο και πέραν αυτού. Στην πραγματικότητα, είναι η μήτρα από την οποία προέκυψε όχι μόνο ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, αλλά και η ισλαμική τρομοκρατία. Εκεί βρίσκονται οι ρίζες και της «Αλ Κάιντα» και του «Ισλαμικού Κράτους», έστω κι αν οι δρόμοι τους χώρισαν.

Μαλαισία

Η Μαλαισία είναι σύμμαχος της Τουρκίας του Erdogan. Ειδικά το Ισλαμικό Κόμμα της Μαλαισίας έχει τέσσερις υπουργούς στην κυβέρνηση. Στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2019, ο Erdogan, ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν είχαν συναντηθεί στο περιθώριο της 74ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη. Οι τρεις τους είχαν συμφωνήσει τότε να δημιουργήσουν ένα αγγλόφωνο τηλεοπτικό κανάλι για την καταπολέμηση της ισλαμοφοβίας στη Δύση.

Παλαιστίνη

Υποστηρίκτρια του Erdogan είναι και η παλαιστινιακή «Χαμάς», η οποία ελέγχει τη Λωρίδα της Γάζας. Ο Erdogan είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην Παλαιστίνη λόγω της κόντρας του με το Ισραήλ. Εδώ και χρόνια εξάλλου εργαλειοποιεί το ιδιαίτερης συμβολικής σημασίας Παλαιστινιακό ζήτημα, προκειμένου να αναδειχθεί προστάτης και ηγέτης των απανταχού μουσουλμάνων.

Λίβανος

Στο πλευρό του Τούρκου προέδρου είναι και οι «Αδελφοί Μουσουλμάνοι» του Λιβάνου, οι οποίοι είχαν στηρίξει τη λαϊκή εξέγερση του περσινού Οκτωβρίου που δεν είχε θρησκευτικά κίνητρα. Είχε ξεκινήσει με αφορμή το σχέδιο της τότε κυβέρνησης να φορολογήσει την εφαρμογή WhatsApp. Οι «Αδελφοί Μουσουλμάνοι» ουσιαστικά προσπαθούν να καλύψουν το κενό στην πολιτική εκπροσώπηση των σουνιτών, λόγω της παρακμής των κοσμικών ιδεολογιών και των κατεστημένων κομμάτων στον Λίβανο. Η δυναμική τους σε αυτή τη μικρή χώρα αντανακλά και την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας εκεί. Δεν είναι τυχαίο που ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών έσπευσε να επισκεφτεί τη Βηρυτό μετά την πολύνεκρη έκρηξη, υποσχόμενος οικονομική βοήθεια και τουρκική υπηκοότητα στη τουρκμένικη μειονότητα του Λιβάνου. Γίνεται λόγος, μάλιστα, και για λαθρεμπόριο όπλων που κάνει η Τουρκία με σουνιτικές οργανώσεις του Λιβάνου, μέσω της Συρίας. Τον περασμένο Ιούνιο πραγματοποιήθηκαν και διαδηλώσεις σουνιτών στον Λίβανο κατά της αρμενικής μειονότητας. Οι διαδηλωτές κρατούσαν τουρκικές σημαίες και φώναζαν συνθήματα που εγκωμίαζαν τη Γενοκτονία των Αρμενίων!

Εκτός από κυβερνήσεις, ο Erdogan στηρίζεται και από οργανώσεις. Το Κέντρο Στρατηγικής Έρευνας για τη Δικαιοσύνη (ASSAM) είναι μία από αυτές. Η ASSAM προωθεί την ιδέα μιας ισλαμικής ένωσης με ηγέτη τον Τούρκο πρόεδρο.

Σε παραστρατό ελεγχόμενο από τον ίδιο έχει μετατρέψει ο Erdogan και τις διάφορες οργανώσεις τζιχαντιστών που πολέμησαν κυρίως στη Συρία εναντίον του καθεστώτος Assad. Πολλοί μαχητές ανήκαν στην «Αλ Κάιντα» και στο «Ισλαμικό Κράτος», αλλά τώρα έχουν μετατραπεί σε ένα είδος μισθοφόρων της Άγκυρας. Είναι αυτοί που μεταφέρθηκαν από τους Τούρκους στη Λιβύη για να πολεμήσουν κατά των δυνάμεων του Haftar και πρόσφατα μεταφέρθηκαν πάλι από τους Τούρκους στον Καύκασο για να πολεμήσουν στο πλευρό των Αζέρων εναντίον των Αρμενίων. Στην πραγματικότητα, ο Erdogan έχει στήσει ένα διεθνές δίκτυο τζιχαντιστών, τους οποίους χρησιμοποιεί ως πολεμικό εργαλείο για την εξυπηρέτηση των στόχων της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Στο πλαίσιο της πολιτικής του να ασκήσει πίεση ειδικά στην Ευρώπη, ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί βέβαια και τις εκεί τουρκικές κοινότητες μεταναστών. Έχοντας εδώ και πολλά χρόνια υφάνει ένα δίκτυο με εθνικιστική και θρησκευτική βάση, έχει καταφέρει σε πολύ μεγάλο βαθμό να ελέγξει τους Τούρκους μετανάστες και τώρα επιχειρεί να τους εργαλειοποιήσει για να επηρεάσει κυρίως την κυβέρνηση της Angela Merkel, αφού στη Γερμανία οι Τούρκοι που έχουν αποκτήσει δικαίωμα ψήφου είναι 3-4 εκατομμύρια. Για τον σκοπό αυτό, ο Erdogan διατηρεί στενές σχέσεις με τους ισλαμιστές του κινήματος Milli Gοrus, το οποίο διαθέτει περίπου 350.000 μέλη στην Ευρώπη, κυρίως στη Γερμανία. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται τουρκική διείσδυση και σε χώρες που δεν είχαν παραδοσιακές σχέσεις με την Άγκυρα.

Μέσω Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που χρηματοδοτούνται από το καθεστώς Erdogan, η Τουρκία έχει αποκτήσει σημαντικά ερείσματα και σε μουσουλμανικές χώρες της Αφρικής. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι οι εικόνες με Αφρικανούς μουσουλμάνους που ζητωκραύγαζαν για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί και χαρακτήριζαν τον Erdogan ηγέτη του μουσουλμανικού κόσμου.

Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον της Τουρκίας για τα Δυτικά Βαλκάνια, τα οποία προσπαθεί να παρασύρει στη σφαίρα επιρροής της. Χώρες όπως η Αλβανία, στην οποία έχει επενδύσει σε αεροπορικές και τηλεπικοινωνιακές εταιρείες, έργα υποδομών και τράπεζες, το Κόσσοβο, όπου το αεροδρόμιο της Πρίστινα βρίσκεται στα χέρια ελεγχόμενης από το κόμμα του Erdogan εταιρείας, αλλά και η Βοσνία/Ερζεγοβίνη βρίσκονται θετικά προσκείμενες απέναντι στον Erdogan. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ανήκουν στη σφαίρα επιρροής που ο ίδιος θα επιθυμούσε.

Στον μουσουλμανικό κόσμο, απέναντι στις επιδιώξεις του Erdogan στέκονται αρκετές Αραβικές χώρες, με πρώτες την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ο πρώτος λόγος είναι γεωπολιτικός. Και οι τρεις αυτές χώρες δικαιολογημένα θεωρούν ότι ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί τη «Μουσουλμανική Αδελφότητα» για να υπονομεύσει τα εκεί καθεστώτα. Ο δεύτερος λόγος είναι η πρωτοκαθεδρία που παραδοσιακά κατέχει η Σαουδική Αραβία στο Ισλάμ, ως θεματοφύλακας των ιερών τόπων, και η πρωτοκαθεδρία που επίσης παραδοσιακά κατέχει η Αίγυπτος στον Αραβικό κόσμο.

ΠΗΓΗ: Protothema.gr

Αφήστε ένα Σχολιο